Avval o‘rganing: Ot va artikl
Olmoshlar otni almashtirib, gapni takrordan qutqaradi. Nemis tilida olmoshlar ham otlar kabi kelishik bo‘yicha o‘zgaradi, shuning uchun ularni jadval shaklida bilish shart. Bundan tashqari, olmosh tanlashda otning grammatik jinsi hal qiluvchi rol o‘ynaydi: stol der Tisch bo‘lgani uchun u er bilan almashtiriladi, garchi o‘zbek tilida biz uni "u" deymiz. Imtihonda eng ko‘p shaxs olmoshlari, egalik olmoshlari va qaytish olmoshi sich tekshiriladi, shuningdek man, jemand, es gibt kabi qurilmalar ham tez-tez uchraydi. Bu mavzu kelishiklar va predloglar mavzusi bilan chambarchas bog‘liq: olmoshning shakli fe’l yoki predlog qaysi kelishikni talab qilishiga bog‘liq.
Nom: ich · du · er · sie · es · wir · ihr · sie · Sie
Akk: mich · dich · ihn · sie · es · uns · euch · sie · Sie
Dat: mir · dir · ihm · ihr · ihm · uns · euch · ihnen · Ihnen
Jadvalda bir nechta "tuzoq" bor. sie uch xil ma’noga ega: "u" (ayol jinsi), "ular" va hurmat shakli Sie. Ularni fe’l shakli va katta-kichik harf ajratadi: sie spielt (u o‘ynaydi), sie spielen (ular o‘ynaydi), Sie spielen (Siz o‘ynaysiz). ihr ham ikki xil: Nominativda "sizlar", Dativda "unga" (ayolga): Ich helfe ihr. Olmoshning kelishigini har doim fe’l yoki predlog belgilaydi: sehen, fragen, besuchen, anrufen — Akkusativ; helfen, danken, gefallen, gehören, antworten — Dativ; mit, bei, zu, von, aus, nach — Dativ; für, ohne, gegen, durch, um — Akkusativ.
Ich habe eine Frage an ___ (Sie). Können Sie ___ (ich) helfen?
ich → mein · du → dein · er/es → sein · sie → ihr · wir → unser · ihr → euer · sie → ihr · Sie → Ihr
Egalik olmoshlari noaniq artikl `ein` kabi turlanadi va keyingi otning jinsi hamda kelishigiga moslashadi:
Nom: mein Vater · meine Mutter · mein Kind · meine Eltern
Akk: meinen Vater · meine Mutter · mein Kind · meine Eltern
Dat: meinem Vater · meiner Mutter · meinem Kind · meinen Eltern
Gen: meines Vaters · meiner Mutter · meines Kindes · meiner Eltern
Bu yerda ikki narsani alohida tanlash kerak. Birinchisi — o‘zak (mein, sein, ihr...), u egasiga bog‘liq: kimning narsasi? Ikkinchisi — qo‘shimcha (-e, -en, -em, -er), u egalik qilinayotgan otga bog‘liq: uning jinsi, soni va kelishigi qanday? Masalan, "Annaning akasi bilan": egasi Anna — o‘zak ihr; der Bruder Dativda (mit) — qo‘shimcha -em: mit ihrem Bruder.
Diqqat: sein — "uning" (erkak yoki o‘rta jinsli egaga), ihr — "uning" (ayol egaga) va "ularning". O‘zbek tilidagi "o‘zining" so‘zi nemis tilida alohida yo‘q — har doim egasiga qarab mein, dein, sein, ihr tanlanadi. euer qo‘shimcha olganda e tushadi: eure Schwester, mit eurem Hund.
Peter besucht heute ___ Großmutter und spricht mit ___ Onkel. (Peterning)
Akk: mich · dich · sich · uns · euch · sich
Dat: mir · dir · sich · uns · euch · sich
Qaytish olmoshi harakat egasining o‘ziga qaytishini bildiradi. U faqat 3-shaxsda (er, sie, es, sie, Sie) maxsus sich shakliga ega; 1- va 2-shaxsda oddiy shaxs olmoshlari ishlatiladi. Hurmat shaklida ham sich kichik harf bilan yoziladi: Setzen Sie sich bitte!
Qaytish fe’llari: sich freuen, sich waschen, sich interessieren für, sich erinnern an, sich beeilen, sich setzen, sich treffen, sich fühlen. Misollar: Ich freue mich., Er wäscht sich., Wir treffen uns um acht.
Agar gapda boshqa Akkusativ to‘ldiruvchi bo‘lsa, sich Dativga o‘tadi: Ich wasche mich. — lekin Ich wasche mir die Hände. Faqat ich va du da farq ko‘rinadi (mich/mir, dich/dir); boshqa shaxslarda shakl bir xil.
Nemis tilida bir gapda faqat bitta inkor bo‘ladi: Ich sehe niemanden. (✗ Ich sehe nicht niemanden).
es ko‘pincha hech narsani almashtirmaydi, faqat ega o‘rnini to‘ldiradi:
Ob-havo: Es regnet. Es ist kalt.
Mavjudlik: Es gibt + Akkusativ: Es gibt hier einen Park.
Holat: Wie geht es dir? — Es geht mir gut.
Olmosh to‘ldiruvchilar odatda tuslangan fe’ldan keyin, ot to‘ldiruvchilardan oldin turadi. Ikkala to‘ldiruvchi olmosh bo‘lsa — avval Akkusativ, keyin Dativ:
Ich gebe dem Kind das Buch. → Ich gebe es dem Kind. → Ich gebe es ihm.
Schenkst du deiner Schwester die Blumen? savoliga ikkala to‘ldiruvchini olmosh bilan almashtirib javob bering.